Νατουραλιστική γραφή επίκαιρη όσο ποτέ!

 

Η νατουραλιστική λογοτεχνική γραφή επανέρχεται στην εποχή μας τόσο επίκαιρη όσο ποτέ άλλοτε.

Η εποχή που διανύουμε σκληρή, με πινελιές ωμότητας, βίας, κατάθλιψης, υλισμού, άνετα μπορεί να δώσει πλούσια θεματολογία στο συγγραφέα για διηγήματα και λογοτεχνήματα τέτοιου είδους.

Μια κοινωνία σε παρακμή, άνθρωποι χαμένοι από τον ίδιο τους τον εαυτό, καταθλιπτικοί, αρνούμενοι να αντιδράσουν σε οποιαδήποτε αδικία.

Γυναικοκτονίες, βιασμοί, πολιτικά και τραπεζικά σκάνδαλα, βία, φτώχεια οικονομική και πνευματική, mobbing, τεχνητή νοημοσύνη, ρατσισμός, καταναλωτισμός, ψεύτικα νύχια, ψεύτικες βλεφαρίδες, ματαιότητα, φίλοι facebook, influencers βίζιτες, ναρκισσισμός, υαλουρονικό, botox, οπαδική βία, air bnb, πόλεμος Ουκρανία, πόλεμος Ισραήλ, Τραμπ, ακρίβεια. Και πολλά άλλα, απλά ανέφερα αυτά που μου ήρθαν πιο γρήγορα στο μυαλό.

Ας δούμε όμως τί εστί  νατουραλισμός.

Τι είναι ο νατουραλισμός;

Ο λογοτεχνικός νατουραλισμός έρχεται να θεμελιωθεί ως απόηχος του ρεαλισμού ή ως συνέχεια, με την αρνητική έννοια του λογοτεχνικού ρεύματος του ρεαλισμού, όμως καταφέρνει να διαχωριστεί ριζικά από αυτόν και να αποτελέσει ξεχωριστό λογοτεχνικό κίνημα. 

Επηρεάζεται από την βιολογία και συγκεκριμένα από τον Τσαρλς Ντάργουιν (γνωστός ως Δαρβίνος), ο οποίος ασπάστηκε τη θεωρία ότι τα είδη των ζώων από τα οποία προέρχεται ο άνθρωπος εξελίσσονται με μια φυσική διαδικασία επιλογής με αποτέλεσμα την επικράτηση του ισχυρότερου και τον αφανισμό του ασθενέστερου. Μαζί με τον ιστορικό Ιππολύτ Τεν, ο οποίος επίσης υπήρξε από τους κύριους εκπροσώπους του κινήματος του νατουραλισμού, υποστήριζε ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά ορίζεται από έμφυτες ορμές οι οποίες κληρονομούνται από την επίδραση του περιβάλλοντος (κοινωνικού, πολιτικού, οικονομικού, μορφωτικού) αλλά και την πίεση δεδομένης στιγμής που διαμορφώνει μια πράξη.

Χαρακτηριστικά νατουραλισμού

Οι νατουραλιστές συγγραφείς παρατηρούν την ανθρώπινη συμπεριφορά αποστασιοποιημένοι, αμέτοχοι, χωρίς κρίση αλλά αναλύουν εξονυχιστικά το περιβάλλον δίνοντας μια λεπτομερή αναπαραγωγή της πραγματικότητας. Ο άνθρωπος παράγει το καλό ή το κακό χωρίς να ευθύνεται για αυτό. Το ύφος των έργων τους είναι ιδιαίτερα απαισιόδοξο. Το ανθρώπινο ον παρουσιάζεται ως απογυμνωμένο από ευγενείς ή θείες καταβολές, λειτουργεί βάσει των ενστίκτων του με πλήρη εκφυλισμό των ηθικών αξιών. Συνήθως οι νατουραλιστές παρουσιάζουν μια κοινωνία σε παρακμή όπου επικρατεί ο υλισμός και η υποκρισία. Είναι γεμάτη από καταθλιπτικά στοιχεία και δεν υπάρχει καμία ελπίδα διαφυγής από την κοινωνική θέση των πρωταγωνιστών οι οποίοι ανήκουν σε κατώτερες κοινωνικές τάξεις.

Σημαντικότεροι εκπρόσωποι: Εμίλ Ζολά, Γκυ Ντε Μωπασσάν, Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς, Γκέρχαρτ Χάουπτμαν, Άρνο Χολτς,

Στην Ελλάδα ο Ανδρέας Καρκαβίτσας με το έργο του «Ο Ζητιάνος».

Τι λέτε λοιπόν;

Πόσα κοινά χαρακτηριστικά μπορεί να βρει σήμερα ένας Έλληνας συγγραφέας με το λογοτεχνικό ρεύμα του νατουραλισμού στα τέλη του 19ου αιώνα με αρχές του 20ου;

Αρκεί να παρακολουθήσει ένα βραδινό δελτίο ειδήσεων ή να διαβάσει τα νέα από ένα ειδησεογραφικό site και αμέσως η έμπνευση θα έρθει.