Η Μαρία Σκιαδαρέση στη Λέσχη Ανάγνωσης Αγίας Παρασκευής

Στις 23 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση της λέσχης ανάγνωσης ενηλίκων Αγίας Παρασκευής και πραγματικά ήταν ένα υπέροχο απόγευμα. Δέκα χρόνια λοιπόν κλείνει φέτος η λέσχη, όπως μας ενημέρωσε η Διώνη και όταν ξεκίνησαν μαζί με τη Δήμητρα Καραχάλιου αυτήν την πρωτοβουλία δεν ήξεραν και δεν περίμεναν ότι θα έφτανε τόσο. Και γιατί να μην φτάσει λέω εγώ. Η συγκεκριμένη λέσχη έχει πάντα ως καλεσμένους εξαιρετικούς συγγραφείς και προάγει την ποιοτική λογοτεχνία. Ότι είναι καλό και ποιοτικό είναι και διαχρονικό. Είμαι σίγουρη ότι όχι μόνο δέκα αλλά και άλλα τόσα χρόνια να περάσουν πάλι θα μιλάμε για τη συγκεκριμένη λέσχη.

Η πρώτη καλεσμένη συγγραφέας για εφέτος ήταν η Μαρία Σκιαδαρέση με το βιβλίο της Αντιγόνη απ’το Πουσκάρ των εκδόσεων Πατάκη.

Φίλος της λέσχης ο εξαιρετικός συγγραφέας Μάνος Κοντολέων με τις πολύ κατατοπιστικές, ξεκάθαρες παρεμβάσεις του βοήθησε στη συζήτηση.

Τη συζήτηση άνοιξε η Δήμητρα Καραχάλιου η μία εκ των δύο συντονιστριών της λέσχης δίνοντάς μας χρήσιμες πληροφορίες για το βιβλίο. Αναφέρθηκε σε μία από τις πρωταγωνίστριες του βιβλίου που εκπροσωπούν τις πολλές Αντιγόνες της σύγχρονης κοινωνίας μας, για τα ήθη και έθιμα και πώς αυτά καθορίζουν τις ζωές των ανθρώπων, για τον τρόπο αντίληψης των ανθρώπων των τοπικών κοινωνιών, για τον επιτυχημένο τρόπο που έχει εντάξει μέσα στο βιβλίο της τα στοιχεία αστυνομικού μυθιστορήματος αλλά και για την αμεσότητα και λιτότητα της συγγραφής Μ. Σκιαδαρέση.

Έπειτα τον λόγο πήρε η βιβλιοκριτικός και συγγραφέας αλλά και η δεύτερη συντονίστρια της λέσχης Διώνη Δημητριάδου. Αναφέρθηκε για το πως η συγγραφέας επεκτείνει το θέμα της σε εύρος και βάθος και για το πως έχει δομήσει το έργο της σε δύο σκηνικά. Το πρώτο δομικό σκηνικό είναι ο τρύγος και το πώς εκτυλίσσονται όλα σε ένα δρομάκι αλλά και η χρήση του μύθου της Αντιγόνης. Το δεύτερο δομικό σκηνικό του έργου της Μ. Σκιαδαρέση είναι η αντιπαράθεση ανάμεσα στο έθος και ήθος, δύο έννοιες αλληλοεξαρτώμενες αφού έχουν κοινή ετυμολογική ρίζα. Ανέφερε τα θεματικά στάδια του έργου που είναι ο ρατσισμός του ντόπιου προς τον ξένο αλλά και για τον ρατσισμό του ξένου προς τον ξένο. Όπως στις αρχαίες τραγωδίες έχουν την κάθαρση έτσι και η «Αντιγόνη απ’το Πουσκάρ» έχει την κάθαρση γιατί όλα στο τέλος μπήκαν στη θέση τους και ο καθένας πήρε ότι του αναλογούσε. Τέλος, ανέφερε ότι είναι ένα έργο πολυπρόσωπο, πολυφωνικό και πολυθεματικό.

Ακολούθησε μετά η ομιλίας της ίδιας της συγγραφέως Μ. Σκιαδαρέση όπου μίλησε εκτενώς για την θεματική του βιβλίου της, φυσικά είναι αδύνατον να αναφέρω όλα όσα είπε εδώ σ΄αυτό το άρθρο, θα σταθώ όμως στα πιο σημαντικά. Μας είπε ότι θέλησε να δώσει την δική της εκδοχή για την Αντιγόνη υπακούοντας στο ήθος που με τη σειρά του υπακούει στο έθος. Για αυτό και επέλεξε στον τίτλο του βιβλίου να βάλει Αντιγόνη απ’το Πουσκάρ και όχι με άρθρο «Η Αντιγόνη απ’το Πουσκάρ» γιατί θέλει να αναφερθεί σε όλες τις Αντιγόνες της κοινωνίας μας.

Τα δύο κύρια θέματα του μυθιστορήματος είναι α) η εγκατάλειψη της πρωτογενούς καλλιέργειας στη χώρα μας και η ανάπτυξη εισαγωγής αγροτικών προϊόντων από άλλες χώρες και β) οι συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των μεταναστών σε αγροτικές καλλιέργειες και η εκμετάλλευσή τους από τους γαιοκτήμονες. Μας έδωσε την πληροφορία ότι ο Χόντι, ένας εκ των πρωταγωνιστών του μυθιστορήματος, υπήρξε υπαρκτό πρόσωπο και τον γνώρισε σε έναν αλευρόμυλο. Την εντυπωσίασε το εκτόπισμα του συγκεκριμένου ανθρώπου και μας είπε ότι αν είχε άλλη αμφίεση θα τον πέρναγε για μαχαραγιά. Στη χώρα του, την Ινδία, ήταν δάσκαλος. 

Ακολούθησαν οι παρεμβάσεις και ερωτήσεις των μελών της λέσχης και αναγνωστών του βιβλίου. Σε ερώτηση μέλους της λέσχης αν έχει επισκεφθεί την Ινδία η Μ. Σκιαδαρέση απάντησε πως όχι, και ότι όλη την έρευνα για το βιβλίο την πραγματοποίησε κατά τον εγκλεισμό της στη διάρκεια του Covid μελετώντας άπειρες ώρες και παρακολουθώντας ταινίες για την Ινδία.

Ένα άλλο μέλος της λέσχης εξέφρασε ότι προσεγγίζει και το θέμα του φεμινισμού στη σύγχρονη κοινωνία απαντώντας σε αυτό η συγγραφέας ότι «είναι το πιο θηλυκό μου βιβλίο».

Τέλος, θα αναφέρω μια αρκετά εύστοχη άποψη μέλους της λέσχης, ότι το βιβλίο και η τεχνική που είναι γραμμένο (εσωτερικοί μονόλογοι και παντογνώστης αφηγητής) του θύμισαν το Καθώς Ψυχορραγώ του William Faulkner αλλά και ότι το μυθιστόρημα της Μ. Σκιαδαρέση διαπραγματεύεται την αγροτική ζωή και τον θάνατο.

Από την πλευρά μου θα σταθώ σε αυτό που είπε η συγγραφέας κατά την έναρξη της συζήτησης για τους μετανάστες ότι τους βλέπουμε σαν αριθμούς αφού ακούμε καθημερινά 10 πνίγηκαν, 20 σκοτώθηκαν και απλά προσπερνάμε την είδηση, κάτι που πιστεύω ότι αποτελεί μεγάλη αλήθεια και είναι ένα δείγμα της ανθρωποποίησης μας.

Εδώ λοιπόν θυμήθηκα τον πολωνό ποιητή Zbigniew Herbert στο ποίημα του «ο κ. COGITO διαβάζει την εφημερίδα» σε μετάφραση του Χάρη Βλαβιανού και παραθέτω τους τελευταίους στίχους

είναι μάταιο να προσπαθήσεις να εντοπίσεις

120 νεκρούς άντρες σ’έναν χάρτη

η απόσταση και μόνο

τους κρύβει σαν να βρίσκονται σε ζούγκλα

δεν μιλούν στη φαντασία

είναι μεγάλος ο αριθμός

το μηδενικό στο τέλος

τους μετατρέπει σε μια αφαίρεση

ένα ζήτημα για περαιτέρω εξέταση:

η αριθμητική της συμπόνοιας.

Το βιβλίο Αντιγόνη απ’το Πουσκάρ είναι βαθιά ενδοσκοπικό, υπέροχα γραμμένο, με ροή, πλοκή με σεβασμό στον αναγνώστη αφού ξυπνάει την καλή πλευρά του εαυτού μας, προβληματίζει, απεικονίζει με αλήθεια την πραγματικότητα και κυρίως εκπροσωπεί την ποιοτική λογοτεχνία.

Για εμένα οπωσδήποτε ένα βιβλίο που πρέπει να διαβάσετε και μία συγγραφέας που αξίζει να την παρακολουθείτε.

Ελένη Περρίκου